Angst voor nieuwe economische crisis groeit: waarom goud en bitcoin steeds interessanter worden
De zorgen over de wereldeconomie nemen toe. De Wereldbank verwacht voor 2026 de zwakste mondiale groei sinds de coronaperiode. Tegelijk drukken oorlog, hogere olieprijzen, hardnekkige inflatie, enorme staatsschulden en oplopende rentes steeds zwaarder op financiële markten.
Of die combinatie uiteindelijk ook echt tot een economische crisis leidt, is moeilijk te voorspellen. Maar de toenemende onzekerheid roept wel een oude vraag opnieuw op: waar kun je terecht als aandelen, banken of zelfs traditionele valuta onder druk komen te staan? Goud heeft al eeuwen de reputatie van een veilige haven. Bitcoin wordt ondertussen steeds vaker het ‘digitale goud’ genoemd.
Maar is bitcoin werkelijk een goede bescherming tijdens een economische crisis? De geschiedenis geeft geen simpele ja of nee als antwoord. Sterker nog: het maakt nogal uit of de problemen beginnen bij aandelen, inflatie, banken of het financiële systeem zelf.
Want zelfs goud daalt wanneer iedereen cash nodig heeft
De kredietcrisis van 2007 tot 2009 is een goed beginpunt. Aandelenmarkten stortten in, banken kwamen in grote problemen en overheden moesten ingrijpen.
Goud bleek relatief robuust, maar zelfs de bekende veilige haven ontsnapte niet volledig aan de paniek. Beleggers verkochten tijdelijk ook goud om snel aan dollars te komen en bijvoorbeeld verliezen op andere beleggingen op te vangen. Toch sloot goud 2008 uiteindelijk 4,3% hoger af. De World Gold Council wijst erop dat goud tijdens grote marktcrises historisch vaak beter standhoudt dan risicovollere beleggingen.
Bitcoin werd juist als antwoord op problemen met banken geboren
Bitcoin kunnen we tijdens de kredietcrisis van 2008 niet testen. De munt bestond nog niet. Bitcoin ontstond juist in reactie op problemen die tijdens die crisis pijnlijk zichtbaar werden: het vertrouwen dat ons financiële systeem vraagt van banken en centrale banken.
Satoshi Nakamoto, de mysterieuze oprichter van Bitcoin, schreef zelf kort na de lancering dat het probleem met traditioneel geld vooral draait om vertrouwen. Centrale banken moeten worden vertrouwd om geld niet te ontwaarden en banken om zorgvuldig met spaargeld om te gaan, terwijl diezelfde banken volgens hem juist kredietbubbels creëerden.
Daarmee ligt ook een interessante verwachting voor de hand. Als Bitcoin echt kan functioneren als alternatief financieel systeem zonder centrale banken en commerciële banken als noodzakelijke tussenpersonen, zou het in theorie juist beter bestand moeten zijn tegen crises die ontstaan door problemen binnen datzelfde banksysteem.
Corona was een reality check
Elf jaar later volgde de eerste echte testcase voor bitcoin.
Toen de coronapandemie in maart 2020 wereldwijd paniek veroorzaakte, werd vrijwel alles verkocht. Ook bitcoin. Op 13 maart verloor BTC volgens onderzoek van CoinGecko in één dag 35,2%. Dat is nog altijd de grootste dagelijkse daling van bitcoin van de afgelopen tien jaar. Op dat moment gedroeg bitcoin zich dus bepaald niet als digitaal goud.
Ook goud daalde, maar de beweging was veel kleiner. Vervolgens draaide het beeld. De goudprijs steeg over heel 2020 ongeveer 25%, geholpen door onzekerheid.
Bitcoin deed het daarna nog veel beter. Over 2020 steeg BTC ongeveer 303%. CoinGecko wees destijds onder meer op ruim monetair beleid, inflatiezorgen en toenemende institutionele belangstelling als mogelijke aanjagers.
Daar zit misschien wel het belangrijkste verschil: bitcoin bood nauwelijks bescherming tegen de eerste paniek, maar profiteerde daarna mogelijk juist van het ruime monetaire beleid en de inflatiezorgen die volgden.
2022 was juist slecht nieuws voor ‘digitaal goud’
Dat Bitcoin niet automatisch bescherming biedt tegen inflatie, bleek twee jaar later.
In 2022 liep de inflatie sterk op en verhoogden centrale banken de rente agressief. Bitcoin verloor dat jaar 64,2%. De goudprijs eindigde daarentegen 0,4% hoger.
Bij bitcoin speelden natuurlijk ook problemen binnen de cryptomarkt mee, waaronder de ondergang van Terra en FTX. Maar het verschil is alsnog opvallend.
Daarbij komt dat bitcoin sinds corona sterker is gaan meebewegen met aandelen. Volgens het IMF steeg de correlatie tussen de dagelijkse bewegingen van bitcoin en de S&P 500 van slechts 0,01 in 2017-2019 naar 0,36 in 2020-2021.
Maar wat als banken zelf het probleem zijn?
In maart 2023 werd het verhaal ineens interessanter. Silicon Valley Bank ging ten onder en zorgen over andere Amerikaanse banken namen toe.
Goud deed precies wat je van een veilige haven verwacht. De prijs steeg in maart ongeveer 9%. Maar ook bitcoin schoot omhoog. Een academische studie naar de val van Silicon Valley Bank constateerde dat BTC in de week na de bankproblemen 32,9% steeg en gedurende die periode eigenschappen van een veilige haven vertoonde. Op bepaalde termijnen presteerde bitcoin zelfs beter dan goud.
Beschermen goud en bitcoin tegen iets anders?
Misschien is “goud of bitcoin?” daarom de verkeerde vraag.
Goud heeft een veel langer trackrecord en houdt tijdens klassieke beurs- en economische crises doorgaans relatief goed stand. Bitcoin is volatieler en kan tijdens de eerste paniek juist hard worden verkocht.
Maar wanneer een crisis draait om banken, extreem monetair beleid of vertrouwen in traditioneel geld, wordt het verhaal achter bitcoin een stuk relevanter.
Bij de volgende economische crisis is het daarom interessant om niet alleen te kijken óf bitcoin stijgt of daalt. De belangrijkste vraag wordt misschien waardoor die crisis precies wordt veroorzaakt. Want tegen een instortende aandelenmarkt heeft bitcoin zich nog niet bewezen als bescherming. Tegen wantrouwen in het financiële systeem zou de uitkomst heel anders kunnen zijn.
Let op: het investeren in crypto brengt risico’s met zich mee, je kan je inleg kwijtraken
