DNB: afhaal- en bezorgmaaltijden wegen inmiddels ruim twee keer zo zwaar in het Nederlandse inflatiemandje
Een pizza die aan de deur wordt bezorgd of een afhaalmaaltijd op vrijdagavond lijkt misschien een klein onderdeel van je huishoudelijke uitgaven. Toch zijn afhaal- en bezorgmaaltijden in tien jaar tijd meer dan twee keer zo belangrijk geworden voor de Nederlandse inflatieberekening. Dat blijkt uit een nieuwe analyse van De Nederlandsche Bank.
In 2015 maakten afhaal- en bezorgdiensten ongeveer 1,6% uit van het consumptiemandje van Nederlandse huishoudens. Inmiddels is dat ruim 3%. Nederlanders besteden dus een aanzienlijk groter deel van hun totale budget aan maaltijden die buiten de deur worden bereid en vervolgens worden afgehaald of bezorgd.
Van coronagewoonte naar vaste uitgave
DNB ziet verschillende mogelijke verklaringen voor die verandering. Tijdens de coronapandemie gingen veel horecabedrijven noodgedwongen meer bezorgen en afhalen. Tegelijkertijd raakten consumenten gewend aan bestelplatforms en maaltijdbezorging. Een deel van dat gedrag lijkt na de pandemie te zijn gebleven.
Ook thuiswerken kan volgens de centrale bank een rol spelen. Wie vaker thuis luncht, maakt andere keuzes dan iemand die dagelijks naar kantoor gaat. Daarnaast past de ontwikkeling binnen een bredere trend waarbij huishoudens vaker geld uitgeven aan eten dat buiten het eigen huis wordt bereid.
Ook de bijdrage aan inflatie werd groter
Een groter gewicht in het consumptiemandje betekent dat prijsveranderingen van bezorg- en afhaalmaaltijden zwaarder meetellen in het totale inflatiecijfer. Voor de pandemie droeg deze categorie gemiddeld minder dan 0,1 procentpunt bij aan de inflatie. In 2023 liep dat op tot 0,35 procentpunt. Inmiddels is de bijdrage teruggevallen naar ongeveer 0,13 procentpunt, maar dat is nog steeds hoger dan voor 2020.
DNB schrijft de piek vooral toe aan hogere kosten voor horecaondernemers: lonen, energie en voedingsmiddelen werden duurder en een deel van die kosten werd doorberekend aan consumenten. Belangrijk om te begrijpen is het verschil tussen het gewicht van een product en zijn bijdrage aan de inflatie. Dat afhaal- en bezorgmaaltijden ruim 3% van het mandje vormen, betekent niet dat ze 3% inflatie veroorzaken. Het gewicht zegt hoeveel huishoudens eraan uitgeven; de inflatiebijdrage hangt daarnaast af van hoe sterk de prijzen veranderen.
Waarom dit ook voor cryptobeleggers relevant is
Voor de cryptomarkt lijkt de prijs van een bezorgmaaltijd op het eerste gezicht ver weg. Toch is het bredere inflatiebeeld belangrijk voor financiële markten. De Europese Centrale Bank gebruikt inflatie als een van de belangrijkste indicatoren voor haar rentebeleid. De ECB hield de depositorente in juli op 2,25%, terwijl de inflatie in de eurozone in juli voorlopig op 2,9% werd geraamd.
Veranderingen in onderdelen van het inflatiemandje bepalen dus mede hoe het totale prijsbeeld zich ontwikkelt. Dat kan uiteindelijk invloed hebben op renteverwachtingen en daarmee op het sentiment rond risicovolle beleggingen, waaronder crypto. Wat tijdens de lockdowns voor veel Nederlanders begon als een praktische oplossing, is daarmee uitgegroeid tot een structureler onderdeel van zowel het dagelijkse leven als de officiële inflatiemeting.
