Iran gebruikt al jaren crypto om sancties te omzeilen
De Iraanse Revolutionaire Garde maakt al jaren gebruik van crypto om westerse sancties te ontwijken. Dat blijkt uit nieuw onderzoek van blockchainbedrijf TRM Labs. Sinds begin 2023 zou er voor ongeveer 1 miljard dollar zijn verplaatst via crypto, vooral met de stablecoin USDT.
Volgens het rapport liep een groot deel van dat geld via twee Britse crypto exchanges, Zedcex en Zedxion. Met deze platforms kon de Garde geld over de grens sturen zonder gebruik te maken van banken. Dat is belangrijk, want juist die banken staan onder streng toezicht door sancties.
Hoe de Iraanse Garde crypto inzet
De Revolutionaire Garde is een machtig onderdeel van het Iraanse leger en staat al jaren op sanctielijsten van de Verenigde Staten en andere landen. Die sancties moeten voorkomen dat Iran geld gebruikt voor wapens of steun aan groepen zoals Hezbollah, Hamas en de Houthi’s.
Toch lukt het Iran om handel te blijven drijven. Volgens TRM Labs speelt crypto daarin een steeds grotere rol. Het onderzoek laat zien dat de Garde via Zedcex en Zedxion grote hoeveelheden USDT verplaatste, vooral via het Tron netwerk. USDT is gekoppeld aan de waarde van de dollar en wordt vaak gebruikt om snel en goedkoop geld te versturen.
Tussen 2023 en 2025 zou maar liefst 56 procent van alle transacties op deze twee exchanges te maken hebben gehad met partijen die aan de Garde gelinkt zijn. TRM stelt dat Zedcex en Zedxion in feite bij hetzelfde bedrijf horen.
Miljoenen via verdachte wallets
De bedragen namen snel toe. In 2023 ging het om ongeveer 24 miljoen dollar. In 2024 liep dat op naar 619 miljoen dollar. In 2025 kwam daar nog eens 410 miljoen dollar bij.
Onderzoekers volgden het geld via 187 crypto wallets die op sanctielijsten staan. Die wallets werden volgens Israëlische bronnen beheerd door de Iraanse Garde. Het geld ging van wallet naar wallet en kwam terecht bij buitenlandse tussenpersonen en cryptobedrijven in Iran.
In een geval belandde 10 miljoen dollar bij een man uit Jemen die door de Verenigde Staten is gesanctioneerd. Hij zou Iraanse brandstof hebben verkocht om geld op te halen voor de Houthi’s.
Link met bekende oliesmokkelaar
Opvallend is ook de mogelijke link met Babak Zanjani. Dat is een bekende naam in Iran. Hij hielp de overheid eerder met het verkopen van olie tijdens eerdere sancties. Zanjani werd beschuldigd van fraude en kreeg zelfs de doodstraf, maar die werd later ingetrokken. Sinds 2024 is hij weer vrij.
TRM ontdekte dat een directeur van een van de exchanges dezelfde naam en geboortedatum had als Zanjani. Dat roept vragen op over zijn rol bij deze cryptostromen.
Crypto als schaduwbanksysteem
Volgens experts laat deze zaak zien hoe crypto wordt gebruikt als alternatief financieel systeem. Een oud medewerker van het Amerikaanse ministerie van Financiën zegt dat digitale valuta steeds meer functioneren als een soort schaduwbanksysteem voor Iran.
De betrokken exchanges zeggen dat ze regels volgen tegen witwassen en dat ze gebruikers uit tientallen landen blokkeren, waaronder Iran. Toch laat het onderzoek zien dat de Iraanse Garde er jarenlang gebruik van kon maken.
Ook Tron, het netwerk waarop veel transacties plaatsvonden, zegt samen te werken met Tether en onderzoekers om dit soort misbruik tegen te gaan. Volgens Tron is verdachte activiteit sterk afgenomen. Maar het rapport laat zien dat het systeem lang goed genoeg werkte om honderden miljoenen dollars te verplaatsen.
